Podcast: Otwieracz

Zachęcamy do spojrzenia w nowy sposób na otaczającą rzeczywistość. Szczególnie interesują nas nowe idee i kwestionowanie tego, co uważamy za oczywiste. Podcast prowadzą Marcin Zaremba i Szymek Szymczyk. Zwykle się ze sobą nie zgadzamy....

Co jest nie tak z merytokracją? - nr 25
04.08.2020

System oparty na merytokracji został pierwszy raz opisany jako satyra i przestroga. Pod koniec XX wieku całkiem na poważnie merytokrację forsowali przywódcy państw. Czy słusznie? Cóż może być szkodliwego w systemie nagradzającym umiejętności i ciężką pracę?


Czy możemy skończyć z gospodarką wydobywania uwagi? - nr 22
20.11.2019

Czekaliśmy na moment, gdy technologia pokona nasze możliwości, a przegapiliśmy moment, gdy pokonała nasze słabości.

Czekaliśmy na moment, gdy technologia pokona nasze możliwości, a przegapiliśmy moment, gdy pokonała nasze słabości.

spotify-podcast-badge-wht-blk-330x80.png

Przedstawiamy działalność Center for Humane Technology, organizacji działającej na rzecz zmiany tego, jak projektowane są cyfrowe technologie. Zaczynamy od sytuacji obecnej i “extractive attention economy”, w której wszyscy gracze bezpardonowo walczą o naszą uwagę, a następnie przechodzimy do pomysłów na reformę.

Jeśli chcesz dołączyć do grona sympatyków Center for Humane Technology w Polsce, napisz do Szymona.

Notatki:


Książka "23 rzeczy, których nie mówią Ci o kapitalizmie", Ha-Joon Changa - nr 21
19.08.2019

Spokojnie, ten odcinek nie jest wyliczanką tytułowych 23 rzeczy. Rozmawiamy jednak o książce ekonomisty Ha-Joon Changa, który podważa powszechne mity/memy powtarzane przez zwolenników neoliberalnego kapitalizmu. Marcin opowiada o kilku rzeczach, które zaskoczyły go najbardziej i przyznaje, że książka zmieniła jego postrzeganie współczesnego kapitalizmu.


Nr 20 - Czy wszystko powinno być łatwe i przyjemne? O oporze (friction)
04.06.2019

Draper Herbert James, Ulysses and the Sirens

Draper Herbert James, Ulysses and the Sirens

spotify-podcast-badge-wht-blk-330x80.png

Czy wszystko powinno być proste i przyjemne? Czy powinniśmy dążyć do upraszczania za wszelką cenę? Tym razem dyskutujemy o zjawisku “friction”, które tłumaczymy jako “opór”. Opór jaki powstrzymuje nas przed skorzystaniem z usługi, zaspokojeniem potrzeby, wykonaniem pożądanej czynności. Przykładowo, zamówienie taksówki przez aplikację wiąże się zwykle z niższym oporem niż zrobienie tego telefonicznie.

W odcinku dużo mówimy o UX, doświadczeniu użytkownika i projektowaniu usług. Wychodzimy jednak poza biznes i zastanawiamy się nad oporem w kontekście społeczno-politycznym. Czy są sytuacje, gdy warto zwiększać opór i utrudniać?

Notatki:


Nr 19 - Czy należy zawsze spłacać długi? Książki: "Dług" D. Grabera i "Porozmawiajmy jak dorośli" J. Warufakisa
14.04.2019

Dyskutujemy o dwóch książkach. Marcin opowiada o „Długu” Davida Graebera, a Szymon o „Porozmawiajmy jak dorośli” Janisa Warufakisa. Obie rozwalają nasze przekonania – z jednej strony te dotyczące historii pieniądza i wymiany ekonomicznej, a z drugiej – wydarzeń sprzed kilku lat związanych z greckim kryzysem finansowym i europejską polityką.

Notatki

- On the Phenomenon of Bullshit Jobs, D. Graeber

- Dług. Pierwsze pięć tysięcy lat, D. Graeber

- Porozmawiajmy jak dorośli. Jak walczyłem z europejskimi elitami, J. Warufakis

- 13 pięter, F. Springer

- Otwieracz nr 2 – Czy praca ma sens?


Nr 16 - "Czy jesteś transhumanistą? Gość: Kamil Muzyka"
15.11.2018

Grafika: Luke Muehlhauser

Grafika: Luke Muehlhauser

spotify-podcast-badge-wht-blk-330x80.png

Z Kamilem Muzyką, pierwszym gościem w historii naszego podcastu, dyskutujemy o transhumanizmie, czyli zestawie poglądów zakładających m.in. racjonalizm, wolność morfologiczną, szacunek dla bytów zdolnych do odczuwania oraz dążenie do wykorzystywania nauki i technologii do przekraczania biologicznych ograniczeń człowieka.

Zastanawiamy się czy można być transhumanistą i o tym nie wiedzieć? Czy transhumanizm to faktycznie najniebezpieczniejsza ideologia w historii? W jakie działania transhumanisci mogą angażować się tu i teraz, aby realizować swoje postulaty bez czekania na nastanie osobliwości?

Bardzo staraliśmy się nie wybiegać za bardzo w przyszłość, ale momentami mogło nam się zdarzyć odpłynąć w science-fiction.

REKLAMA

BrainSociety to zestawy prokognitywnych suplementów diety. Odwiedź BrainSociety.com i użyj kodu OTWIERACZ.

Pierwszych 500 pakietów prokognitywnych 40% taniej.

Notatki

Książki polecane przez Kamila (nie wszystkie pojawiają się w odcinku)

  • Science fiction

    • Jacek Dukaj - Extensa

    • Marcin Przybyłek - saga Gamedec

    • Nancy Kress - Hiszpańscy Żebracy

    • Greg Bear - Pieśń Krwi

    • Greg Egan - Diaspora

    • Vernon Vinge - Ogień nad Otchłanią

    • John Varley - Serie Gaia i Osiem Swiatów

    • Antologia Hieroglyph

    • Alastair Reynolfds - Blue Remembered Earth

    • Iain M. Banks - saga The Culture

    • Neil Ronald Jones - The Jameson Satellite

  • Akademickie i inne

    • Max Urchs - O procesorach i procesach myślowych

    • Natasza Vita More - the transhumanist reader

    • Eric K Drexler - Engines of Creation

    • Gerard K O'Neill - The High Frontier

    • FM 2030 - Upwingers Timothy Leary - Neuropolitics


Otwieracz nr 15 - "Broń matematycznej zagłady"
01.07.2018

okladka2.jpg
spotify-podcast-badge-wht-blk-330x80.png

Tym razem rozmawiamy o książce na bardzo aktualny, a jednak ciągle rzadko dyskutowany temat – władzy, jaką mają nad nami algorytmy i ci, którzy je wykorzystują. Recenzja „Broni matematycznej zagłady” autorstwa Cathy O’neil jest okazją do trochę szerszej dyskusji o biznesowym i społecznym wpływie algorytmów i naszym braku kontroli nad nimi.

Notatki:


Otwieracz nr 14 – „Czy możemy żyć bez polityki?”
21.04.2018

okladka2.PNG
spotify-podcast-badge-wht-blk-330x80.png

Polityka to temat, do którego Marcin był nastawiony niechętnie, ale Szymon się uparł, bo uważał, że  będzie okazją do wyjaśnienia wielu różnic między nami. Ostatecznie różnic chyba nie wyjaśniliśmy, ale przynajmniej ciekawie podyskutowaliśmy między innymi o tym, czym właściwie jest polityka, co jest i nie jest polityczne, czy konflikty są złe i czy każdy z nas może być politykiem nawet, jeśli nie należy do partii politycznej.

Notatki:


Otwieracz nr 13 - "Idee, które wpłynęły na nas w 2017 roku"
13.01.2018

Mind blown

Podobnie jak rok temu zrobiliśmy przegląd idei i i koncepcji, które w minionym roku wpłynęły na nas lub w jakiś sposób zmieniły nasze myślenie. Rozstrzał naszej dyskusji jest szeroki i sięga od biotechnologii i geologii przez cybernetykę, aż po strategie inwestycyjne i wzory ról płciowych. Każdy z tych tematów to materiał na osobny odcinek, dlatego wyszło trochę dłużej niż zwykle.

Notatki:


Otwieracz nr 11 - "Blade Runner 2049" [SPOILER ALERT]
24.11.2017

blade3.0.jpg

Testujemy nowy format i dyskutujemy o długo wyczekiwanym filmie science-fiction. Nie recenzujemy go, ale raczej rozmawiamy o tym, o czym nowy "Blade Runner" jest i co mówi o naszym świecie. Przy okazji schodzimy na kilka innych tematów i po raz kolejny wychodzi na to, że jeden z nas jest optymistą, a drugi pesymistą.

Dajcie znać, co sądzicie o formacie dyskusji o filmach, książkach i innych dziełach. Może będziemy nagrywać więcej.

Notatki:

  1. Audioteka - "Blade Runner"
  2. Film "Django Unchained"
  3. List Marka Zuckerberga do społeczności
  4. Exponent podcast 105
  5. Filmy krótkometrażowe łączące dwie części Blade Runnera
  6. Definicja humanizmu
  7. Książka „Sapiens”
  8. Co-parenting with Alexa
  9. Serial „Mr Robot”
  10. Powiedz „nie” znęcaniu się nad robotami!
  11. Książka „Lem. Życie nie z tej ziemi” Wojciech Orliński
  12. Książka „Kapitalizm. Historia krótkiego trwania” Kacper Pobłocki
  13. Bertrand Russel „Pochwała lenistwa”
  14. Nasz artykuł "Nie-praca i dobre bezrobocie technologiczne"
  15. Film „Her”
  16. „Ghost in the Shell”
  17. Dokument „Dangerous Days”


Otwieracz nr 10 - "Byle dożyć do osobliwości. Pułapki techno-optymizmu" - InternetBeta 2017
26.10.2017

Fot. Allison Parrish "Programming is Forgetting: Toward a New Hacker Ethic

Fot. Allison Parrish "Programming is Forgetting: Toward a New Hacker Ethic

Drugi i ostatni odcinek z wystąpieniem z InternetBeta 2017. Szymon, zainspirowany przez Evgeny'ego Morozova, zachęca aby odrzucić naiwny optymizm wobec technologii informacyjnych i zacząć o nich dyskutować na poważnie. Przy okazji obala kilka popularnych przekonań, które  nazywa pułapkami techno-optymizmu.

Notatki


Otwieracz nr 9 - "Skąd wiedzieć co robić najpierw" - InternetBeta 2017
19.09.2017

David Cowan,  wariacyjność efektów w stosunku do planów (w książce NN Taleba „Antifrigile”)

David Cowan,  wariacyjność efektów w stosunku do planów (w książce NN Taleba „Antifrigile”)

Odcinek specjalny po konferencji InternetBeta 2017, na której obaj mieliśmy wystąpienia. Tym razem będzie trochę bardziej biznesowo, bo Marcin opowiada o podejmowaniu decyzji produktowych. Jego wnioski można jednak rościągnąć na niemal każdą dziedzinę życia.

Odcinek zaczyna się od krótkiego wstępu, potem jest nagranie wystąpienia Marcina, a po nim jeszcze nasza krótka dyskusja. Poniżej prezentacja opublikowana na SlideShare.

Internet Beta 2017 from Marcin Zaremba


Otwieracz nr 8 - "Uwaga!"
19.08.2017

uwaga_img.jpg

Uwaga to umysłowe skupienie na określonej informacji. Obecnie o naszą uwagę toczy się zażarta konkurencja, ale czy wiemy ile jest ona warta? Czy przypisujemy jej odpowiednią wartość, czy może rozdajemy ją na lewo i prawo za bezcen? W tym odcinku zdradzamy również co nieco o prywatnych zwyczajach i sposobach zarządzania uwagą. 

Notatki


Otwieracz nr 7 - "Jak żyć w czarnej skrzynce?"
05.06.2017

Blackbox

Czarna skrzynka (black box) to system, w którym znamy dane wsadowe (input) oraz efekty końcowe (output), ale nie mamy pojęcia co dzieje się w międzyczasie. Nie wiemy w jaki sposób działanie X prowadzi do efektu Y. W tym odcinku zastanawiamy się, jak żyć w świecie pełnym czarnych skrzynek i dyskutujemy o paradoksie - przez wieki ludzkość, m.in. za pomocą metody naukowej, starała się lepiej zrozumieć rzeczywistość i odkrywać kolejne kawałki czarnej skrzynki naszego wszechświata. Tymczasem współcześnie sami tworzymy nowe systemy, których zasady funkcjonowania są zrozumiałe dla coraz mniejszej liczby ludzi.

Notatki


Otwieracz nr 6 - "Po co nam prywatność?"
02.05.2017

Według jednej z definicji prywatność to prawo do ukrywania informacji, które mogą zostać wykorzystane na naszą niekorzyść. W tym odcinku dyskutujemy między innymi o tym, czy o takie prawo należy walczyć. Jak ważna prywatność jest dla jednostek i całych społeczeństw?


Otwieracz nr 5 - "Czy potrzebujemy utopii?"
13.02.2017

W tym odcinku dyskutujemy o dobrych i złych stronach utopii i zastanawiamy się czy w dzisiejszych czasach potrzebujemy wizji idealnego społeczeństwa. Czy taka wizja działa motywująco czy wprost przeciwnie, onieśmiela ogromem wyzwania i skłania do rezygnacji z walki o lepsze jutro? A może żyjemy w utopii, ale nie zdajemy sobie z tego sprawy?

Notatki


Otwieracz nr 4 - "6 idei, które wpłynęły na nas w 2016 roku"
05.01.2017

Po długiej przerwie wracamy z odcinkiem, w którym dyskutujemy o ideach mających na nas największy wpływ w minionym roku, czyli takich zmieniających nasz styl życia lub postrzeganie świata. Nie planowaliśmy tego, ale każdy z nas skupił się na innej skali - Marcin mikro, a Szymon makro. Ku naszemu zaskoczeniu, udało nam się je wszystkie połączyć na końcu dyskusji.

Postanowiliśmy zrobić mały eksperyment - zamieszczamy streszczenie odcinka w formie tekstowej. To tylko niewielki wycinek całej dyskusji (najdłuższej do tej pory), więc zachęcamy do słuchania. Tylko z wersji audio dowiecie się, co może sprawić, że Szymon stanie się optymistycznym technosolucjonistą i jak można powstrzymać koniec świata (serio-serio).

Idee Marcina

1. Buforowanie. Dużo czytałem i słuchałem o tym, co to znaczy, że czegoś jest mało (kalorii, czasu, energii mentalnej) i jak ważne jest budowanie rezerwuarów personalnych „zasobów”, które nie mają jasno określonego przeznaczenia. Tak tworzone bufory mają wartość wtedy, gdy najmniej się tego spodziewamy, szczególnie w momentach nasilonej zmienności. Taki bufor zwiększa spektrum możliwych decyzji. To były moje wnioski po przeczytaniu "Scarcity", ale w bardzo ciekawy sposób pokrywają się z teorią antykruchości NN Taleba, który mocno krytykuje „kościół ekonomicznej optymalizacji” w kontrze do tego jak działa natura. Jest powód dla którego mamy dwa płuca, choć możemy żyć z jednym.

2. Nie-praca. Trochę przez przypadek, a trochę intencjonalnie połączyło się to z moją sytuacją życiową. Podliczyłem sobie, że w 2016 roku „nie- pracowałem” w sumie prawie 4 miesiące kalendarzowe: w maju i czerwcu wziąłem urlop a październik i cześć listopada majem wolny między zakończeniem jednej pracy a rozpoczęciem drugiej. Tyle uwolnionego czasu daje perspektywę: brak „pracy zawodowej” nie oznacza brak pracy jako takiej: miałem mnóstwo zajęć, które mnie rozwinęły na dochczasowych mentalnych nieużytkach. Nie-praca to także tytuł opublikowane w Liberte! artykułu, który powstał na bazie jednego odcinka z Otwieracza. Ten artykuł pozwolił na też pojechać na Europejskie Forum Nowych Idei.

3. Autorefleksja. W zeszłym roku pisałem na swoim blogu o znaczeniu medytacji. Medytacja otworzyła mi drogę do zrozumienia na sobie pojęcia metakognitywistyki, czyli myślenia o myśleniu. To z kolei zgrało się z doskonale z „Hansei” – ideą intencjonalnej retrospektywy. To proces samodzielnego spojrzenia wstecz, aby zrozumieć jakie popełniło się błędy. Nie żeby się umartwiać, ale aby wiedzieć jak być lepszym. Trafiłem na to pojęcie czytając „Toyota Way”, choć zdałem sobie sprawę, że moje blogposty podsumowywujące dotychczasowe lata były dokładnie tym.

Idee Szymona

4. Hipernormalizacja. Termin, który spina wiele procesów widocznych w ostatnich latach. Został świetnie przedstawiony w dokumencie Adama Curtisa pod tym tym samym tytułem. Termin powstał, aby opisać rzeczywistość ZSRR – propaganda państwowa opisywała świat zupełnie inny niż ten doświadczany przez zwykłych obywateli. Wszyscy zdawali sobie sprawę ze sztuczności świata, w którym żyją, ale nikt nie potrafił sobie wyobrazić alternatywy, więc udawano normalnie działające społeczeństwo. Curtis błyskotliwie udowadnia, że hipernormalizacja dotyczy także nas, mieszkańców krajów Zachodu. Rządy, finansiści i branża technologiczna zamiast radzić sobie ze skomplikowanym prawdziwym światem stworzyli prosty świat fikcji. W tym świecie systemy komputerowe wykluczają ryzyko z transakcji finansowych, a terroryzm to efekt knowań kilku złych dyktatorów.

5. Pułapki rozwoju. Brakujący puzzel w myśleniu o postępie. Wielu z nas jest przekonanych, że ludzkość zmierza tylko w jednym kierunku – ku lepszemu. Tymczasem historia zna ślepe uliczki rozwoju i całe cywilizacje, które upadały. Pułapka postępu to sytuacja, gdy nowe rozwiązania wprowadzane przez społeczność zaczynają generować coraz więcej problemów, ale elity nie chcą lub nie mogą zmienić sytuacji w obawie przed krótkookresowymi stratami. W konsekwencji dalszy rozwój zostaje zatrzymany, a czasem dochodzi do upadku cywilizacji. Szymon uważa, że przykładem takiej pułapki są media społecznościowe - generują one obecnie więcej strat niż korzyści, ale nie jesteśmy skłonni z nich zrezygnować.

6. Nieuchronność końca świata w wyniku globalnego ocieplenia. Globalne ocieplenie doprowadzi do końca świata, jaki znamy. Zmiany klimatu uczynią znaczne obszary Ziemi niezdatnymi do życia, a zalanie wybrzeży i coraz mniejsze zasoby wody pitnej doprowadzą do migracji i konfliktów zbrojnych. Książka i film „To zmienia wszystko” Naomi Klein utwierdziły mnie w przekonaniu, że taka wizja przyszłości jest nieuchronna. Klein zwraca bowiem uwagę, że zmiany klimatu to konsekwencja przyjętego globalnie modelu społeczno-ekonomicznego – połączenia neoliberalnej dyktatury rynków, rozwoju gospodarczego za wszelką cenę oraz niepohamowanej konsumpcji. To prowadzi do eksploatacji zasobów naturalnych na coraz większą skalę, a tym samym wzrostu zanieczyszczenia. Jedynym sposobem dającym nadzieję na zatrzymanie negatywnych zmian byłoby samoograniczenie się ludzkości i rezygnacja z ciągle rosnącej konsumpcji. Ale taka zmiana jest nierealna. Czeka nas więc koniec świata na jaki zasługujemy – długi, powolny i o którym wiedzieliśmy, ale nie powstrzymaliśmy go ze względu na skupienie na własnych interesach (taką katastrofę opisał m.in. William Gibson w książce "Peryferal").

Notatki


Otwieracz nr 3 - "Czy powinniśmy być wierni swoim poglądom?"
02.07.2016

Różnice poglądów są nieustannym źródłem konfliktów. Ze względu na poglądy nawiązujemy i zrywamy przyjaźnie, zawieramy sojusze i toczymy wojny. Kierując się nimi podejmujemy codzienne decyzje.

Skąd jednak pochodzą nasze poglądy? I czy w ogóle możemy powiedzieć, że należą one do nas? Czy wierność swoim poglądom, niezależnie od zmieniających się warunków, powinna być postrzegana jako cecha pozytywna?

Notatki:


Otwieracz nr 2 - "Czy praca ma sens?"
22.03.2016

Praca ma ogromne znaczenie dla funkcjonowania współczesnych społeczeństw. To ona decyduje o stylu życia wielu z nas, to jej poświęcamy większość swojego życia i na niej często budujemy poczucie swojej wartości. Czy słusznie? Może poświęcamy jej zbyt wiele czasu i energii?  I czy 40-godzinny tydzień to naprawdę najlepsze, co mogliśmy wymyślić?

Plik do pobrania tutaj.

Notatki:


Otwieracz nr 1 - "Czy będzie już tylko lepiej?"
28.02.2016

Dyskutujemy o tym, czy ludzkość zmierza w dobrą czy w złą stronę. Wymieniamy się argumentami czy to, co nazywamy postępem skończy się dla nas cywilizacyjną wygraną, czy po prostu jesteśmy ofiarami własnego myślenia magicznego.


Otwieracz nr 0 - "Metryki"
21.02.2016

Dyskutujemy o naturze mierzenia i wartości metryk. Czy my przypadkiem nie popadamy w manię liczenia tego, co jest łatwe do policzenia?